مواد و ساخت پیشرفته پیشران اقتدار صنعتی و ارتقاء تاب آوری فناورانه
به گزارش شمال صنعت، دبیر ستاد مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی اظهار داشت: خیلی از گلوگاه های فناورانه و وابستگی های صنعتی کشور، ریشه در دسترسی نداشتن به مواد پیشرفته و تکنولوژی های جدید ساخت دارد.
به گزارش شمال صنعت به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، وحید ضرغامی ضمن اشاره به اهمیت راهبردی حوزه مواد و ساخت پیشرفته، اظهار نمود: یکی از دغدغه های اصلی ما در ستاد، تبیین جایگاه واقعی این حوزه است؛ چونکه در نگاه نخست، وقتی از مواد صحبت می شود، بسیاری ذهنشان به سوی آهن، فولاد و فلزات شناخته شده می رود، در صورتیکه ورود به عرصه مواد پیشرفته، تصویری بطورکامل متفاوت از نیازهای فناورانه کشور و خلأهای موجود عرضه می کند.
وی اضافه کرد: بخش قابل توجهی از مشکلات و وابستگی هایی که امروز کشور با آن رو به رو است، ناشی از دسترسی نداشتن به مواد پیشرفته یا فناوری های ساخت پیشرفته است. در حقیقت، خیلی از فناوری هایی که امروز در صدر تحولات جهانی قرار دارند، بدون تسلط بر زیرساخت های مادی و سخت افزاری امکان بومی سازی واقعی نخواهند داشت.
خودکفایی فناورانه بدون تسلط بر مواد اولیه ممکن نیست
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی ضمن اشاره به فناوری های نوظهور اظهار داشت: به عنوان نمونه، هوش مصنوعی امروز به یکی از مهم ترین فناوری های جهان تبدیل گشته است، اما زمانی می توان از خودکفایی واقعی و بومی سازی عمیق این فناوری سخن اظهار داشت که کشور بتواند زیرساخت های سخت افزاری و مواد مورد نیاز آنرا نیز توسعه دهد.
ضرغامی اضافه کرد: با ورود به جزئیات این زنجیره مشخص می شود که خیلی از فناوری های پیشرفته به عناصر و موادی نیاز دارند که بعضی از آنها در معادن کشور وجود دارند، اما ما هنوز در شناسایی، استخراج و فرآوری آنها به سطح مطلوب نرسیده ایم.
وی اضافه کرد: در تعدادی موارد، مواد معدنی استخراج می شوند، اما قسمتهایی از پسماند یا باقیمانده های فرایند استخراج که می تواند حاوی عناصر پرارزش باشد، بدون ایجاد ارزش افزوده کافی از چرخه اقتصاد داخلی خارج می شود. در این بین، عناصری با کاربرد در عرصه هایی مانند میکروالکترونیک، عناصر گروه پلاتین و عناصر نادر خاکی، می توانند در زنجیره های پیشرفته صنعتی و فناورانه نقش تعیین کننده ای داشته باشند.
ضرغامی با تاکید بر لزوم شناخت دقیق ذخایر معدنی کشور اظهار داشت: یکی از مسایل مهم اینست که باید ابزارها و فناوری های ضروری جهت شناسایی دقیق عناصر پرارزش موجود در ذخایر و محصولات جانبی فرآیندهای معدنی را توسعه دهیم. بدون شناخت، اندازه گیری و فناوری استخراج، نمی توان انتظار داشت که سیستم ارزش این مواد در داخل کشور شکل بگیرد.
«فناوری و حکمرانی» دو ضلع جدانشدنی توسعه مواد پیشرفته
وی در جواب این پرسش که چرا با وجود شناخت بخشی از این چالش ها، توسعه زنجیره مواد پیشرفته با سرعت بیشتری دنبال نشده است، اظهار نمود: این مسئله هم به فناوری و هم به حکمرانی بازمی گردد و نمی توان یکی را بر دیگری مقدم دانست. گسترش فناوری بدون اصلاح سازوکارهای حکمرانی و اقتصادی با مانع مواجه می شود و از طرف دیگر، سیاستگذاری بدون برخورداری از توان فناورانه نیز نمی تواند به نتیجه مطلوب برسد.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی اضافه کرد: یکی از عناوینی که در طول این مدت پیگیری کرده ایم، مسئله عوارض صادراتی مواد خام و لزوم حرکت به سوی تکمیل سیستم ارزش بوده است. مبنای این نگاه نیز روشن است؛ مواد خام باید به مواد میانی و در نهایت محصولات غائی با ارزش افزوده بیش تر تبدیل شوند.
وی اضافه کرد: البته اجرای چنین سیاست هایی با مقاومت هایی نیز مواجه می شود، چونکه ذی نفعان مختلفی در زنجیره خام فروشی وجود دارند، اما حرکت به سوی گسترش فناوری و اقتصاد دانش بنیان، بدون کاهش وابستگی به خام فروشی و افزایش سهم کشور از ارزش افزوده زنجیره، امکانپذیر نیست.
خلأ فناورانه در استخراج عناصر راهبردی
ضرغامی ضمن اشاره به اقدامات ستاد برای توسعه برخی عناصر راهبردی اظهار نمود: در مقاطعی برای گسترش فناوری استخراج برخی عناصر فراخوان هایی منتشر کردیم تا شرکت ها بتوانند با حمایت معاونت علمی، مسیر توسعه و تولید این مواد را حتی در مقیاس پایلوت شروع کنند، اما در تعدادی حوزه ها با واقعیتی جدی مواجه شدیم؛ اینکه اساساً تعداد فناوران فعال در کشور در تعدادی از این زمینه ها بسیار محدود است.
وی ضمن اشاره به اهمیت عناصری مانند گالیوم و آنتیموان در تعدادی کاربردهای پیشرفته و حوزه میکروالکترونیک اظهار داشت: در مواردی با وجود برخورداری کشور از ذخایر یا مواد اولیه مورد نیاز، فناوری و ظرفیت ضروری جهت استخراج و تولید این عناصر در داخل کشور شکل نگرفته است.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی اضافه کرد: برای رفع این خلأ، مسیر همکاری با دانشگاه ها، اعضای هیات علمی و مجموعه های علمی و پژوهشی نیز دنبال شده است. بررسی ها نشان داد که در کنار تلاش هایی که تابحال از طرف مجموعه هایی مانند بنیاد ملی علم ایران، ستادهای گسترش فناوری و دیگر نهادهای مرتبط انجام شده، سطح دفاع از برخی حوزه های پیچیده و پرریسک نیازمند تقویت است.
وی ضمن اشاره به رویکرد معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهوری در دفاع از این حوزه ها اظهار داشت: یکی از نکات مهم این بود که اگر میزان و کیفیت دفاع از فناوری های راهبردی افزایش یابد، ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور نیز می توانند بیشتر از گذشته به سوی این حوزه ها حرکت کنند.
پیوند مواد پیشرفته با میکروالکترونیک و عناصر نادر خاکی
ضرغامی اضافه کرد: در همین چارچوب، همکاری با برنامه ملی میکروالکترونیک برای بومی سازی برخی عناصر و مواد مورد نیاز این حوزه درحال پیگیری است. همین طور در حوزه عناصر نادر خاکی نیز موضوعات مختلفی با پیگیری معاونت علمی در دستور کار قرار گرفته و ظرفیت دانشگاه ها و پارک های علم و فناوری برای ورود جدی تر به این حوزه مورد توجه قرار دارد.
وی ضمن اشاره به نقش دانشگاه صنعتی امیرکبیر و پارک علم و فناوری این دانشگاه در برنامه ریزی های در رابطه با مواد و عناصر راهبردی اظهار داشت: تلاش بر اینست که با تمرکز ظرفیتهای علمی، پژوهشی و فناورانه، فعالیتهای عملیاتی در تعدادی حوزه های اولویت دار شروع شود.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی تاکید کرد: بحث مواد اولیه و عناصر پایه، نقطه شروع زنجیره مواد پیشرفته است. اگر در آغاز زنجیره نتوانیم عناصر پرارزش خودرا شناسایی، استخراج و فرآوری نماییم، در مراحل بعدی نیز وابستگی های فناورانه باقی خواهد ماند.
«مواد پیشرفته» زیرساخت قدرت فناوری در جهان آینده
ضرغامی ضمن اشاره به رقابتهای فناورانه میان قدرت های بزرگ جهان اظهار داشت: اهمیت مواد و عناصر راهبردی در سالهای اخیر بیشتر از گذشته آشکار شده است. رقابتهای جهانی در عرصه عناصر نادر خاکی نیز نشان میدهد که کنترل زنجیره تأمین این مواد تا چه اندازه می تواند بر صنایع پیشرفته و حتی موازنه های فناوری اثرگذار باشد.
وی اضافه کرد: خیلی از فناوری های پیشرفته، صنایع حساس و زیرساخت های صنعتی به موادی وابسته اند که شاید حجم بازار مستقل آنها در نگاه نخست بزرگ به نظرنرسد، اما نبودشان می تواند یک زنجیره صنعتی بسیار بزرگ را متوقف سازد.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی در آخر اظهار داشت: همان گونه که امروز هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های پیشران آینده شناخته می شود، مواد و ساخت پیشرفته نیز از نظر اثرگذاری اقتصادی و راهبردی جایگاهی هم تراز با فناوری های بزرگ دارند. با این وجود، این حوزه در کشور هنوز به اندازه اهمیت واقعی خود مورد توجه قرار نگرفته و جبران این فاصله، نیازمند یک نگاه منسجم از معدن و مواد اولیه تا محصول نهایی، فناوری ساخت و بازار است.
خلاصه اینکه ضرغامی با تأکید بر لزوم شناخت دقیق ذخایر معدنی کشور گفت: یکی از مسائل مهم این است که باید ابزارها و فناوری های ضروری جهت شناسایی دقیق عناصر پرارزش موجود در ذخایر و محصولات جانبی فرآیندهای معدنی را توسعه دهیم. مبنای این نگاه نیز روشن است؛ مواد خام باید به مواد میانی و در نهایت محصولات غائی با ارزش افزوده بیش تر تبدیل شوند. وی افزود: بسیاری از فناوری های پیشرفته، صنایع حساس و زیرساخت های صنعتی به موادی وابسته اند که شاید حجم بازار مستقل آنها در نگاه نخست بزرگ به نظرنرسد، اما نبودشان می تواند یک زنجیره صنعتی خیلی بزرگ را متوقف سازد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب